Республиканское государственное учреждение «Центральный государственный архив» Министерства культуры и спорта Республики Казахстан

Путеводитель

Казахстаника

Интернет приёмная

Контакты
Рус
|
Каз
facebook instagram
ГлавнаяИстория архиваНовостиУслугиЗаконодательствоПубликации
Новости
Показать все
25-09-2019

Поездка в Узбекистан
23 сентября с.г. в Комитете по межнациональным отношениям и дружественным связям...
20-09-2019

Выявление документов
В рамках программы Главы государства «Архив-2025» специалисты архивного дела и...
20-09-2019

Меморандум
Заместитель директора Центрального государственного архива МКС РК Марзия Жылысбаева встретилась...
19-09-2019

Тағылымы мол ғұмыр
Сегодня в Казахском национальном педагогическом университете имени Абая состоялся познавательный...
Встречи и конференции
17 мая 2013 года
17 мая 2013 года была проведена конференция посвященная 30-летию создания Центрального государственного архива г. Алматы и презентация нового здания городского архива.


05 апреля 2013 года
3 апреля 2013 г. – в Казахском Национальном университете им. Аль-Фараби, в факультете Востоковедения совместно с Египетским культурным центром Посольства Арабской Республики Египет состоялась Международная научно-теоретическая конференция по теме «Взаимоотношения Казахстана с Арабским миром в области языкознания, истории и культуры».


04 апреля 2013 года
4 апреля 2013 года в конференц-зале Центрального государственного архива Республики Казахстан, прошел круглый стол, посвященный 100-летию известного основоположника профессиональной казахской музыки композитора, общественного деятеля, Народного артиста СССР, Лауреата Государственной премии СССР, одного из авторов государственного гимна Казахской ССР Мукана Тулебаева, была организована выставка и презентация книги-альбома «Қазақ музыкасының бәйтерегі».


18 октября 2012 года
18 октября 2012 года Центральный государственный архив Республики Казахстан совместно с еврейской народной ассоциацей «МИЦВА» провел международную конференцию «История евреев в Казахстане»


Публикации
«Мәдени мұра» бағдарламасы аясында мұрағат қорын толықтырған құжаттар жайында...
Қазақстан Республикасы Орталық мемлекеттік мұрағаты өз қызметін Орынбор қаласында 1921 жылы 1 қыркүйекте бастаған. ҚР ОММ - еліміздегі ең алғаш Қазақстанның даму тарихы құжаттарын жүйелеп, бір қалыпқа келтіріп жинақтаған мұрағат. Мұрағат XVIII-ші ғасырдың орта кезеңінен бастау алған революцияға дейінгі құжаттардан бастап осы кезеңге дейінгі құжаттарды сақтауда. Қазақстан Республикасы Орталық мемлекеттік мұрағаты Қазақстан тарихының үш кезеңінің: кеңестік дәуірге дейінгі, кеңестік дәуір мен еліміздің тәуелсіздігі кезеңіндегі құжаттарды сақтап отырған бірден бір мұрағат.
Қазіргі таңда мұрағат 1 миллион 300 шамасындай құжаттар сақтап отыр.
Қазақстанның тәуелсіздік алған даму сатысында мәдениет саласында да өзгерістер болды. Қазақстанның Президенті Н. Ә. Назарбаевтың тарапынан, Үкімет тарапынан да мұрағат ісіне қолдау көрсетіліп отырды.
2001-2005 жылдары «Қазақстан Республикасында мұрағат ісін дамыту бағдарламасы» аясында мұрағат қызметкерлері мұрағат қорын шет елдердің мұрағаттырында сақтаулы құжаттармен толықтыру саласында көп еңбек сіңірді. Мұрағат қызметкерлері көршілес елдерде, оның ішінде Ресей мемлекетінің бірнеше мұрағаттарында Қазақстан тарихына байланысты құжаттарды іздестіру жұмыстарын жүргізді.
Кейін бұл бастама «Мәдени мұра» бағдарламасымен ұштастырылып, мұрағат ісінде көптеген жұмыс атқарылды. «Мәдени мұра» бағдарламасының ұйымдастырушысы ретінде Тасмағамбетовтың еңбегі зор болды.
Осы бастамалардың арқасында мұрағат қоры Қазақстан тарихына байланысты құжаттар көшірмелерімен толықтырыла бастады.

«Мәдени мұра» бағдарламасы бойынша мұрағат қорының құрамын арттыру, Қазақстанның тарихына байланысты құжаттарды топтастыру, зерттеушілерге жеңілдік келтіру мақсатында бірнеше мұрағат мамандары шекаралас жатқан Ресей, Қытай т. б. шетелдің мәдени орындарында жұмыс жасап, мемлекет және мұрағат басшыларының қажырлы еңбектері арқасында біраз құжаттар көшірмелері алына бастады.
Шамалап айтқанда, тек Ресей мұрағаттарынан 1000-дай мұрағат құжаттары алынды.
Мұрағат саласындағы мұндай жетістіктер зерттеушілердің ғылыми зерттеу жұмыстарына зор үлес қосып отырғанын зерттеушілердің өздерінен де жиі естиміз. Себебі зерттеушілер өздерінің бекітілген кандидаттық, докторлық тақырыптарына қажетті мәліметтерді Ресейдің т.б. мемлекеттердің бірнеше мұрағаттарына барып жұмыс жасап, көшірмелер алуы тиіс болатын, бірақ барлығының бұл жағдайды «қалтасы көтере» бермейді. Сондықтан бұл мемлекеттік бастаманың тарихта алар орны зор.
Осы тұста мұрағаттың оқу залында ғылыми жұмыс жасап жүрген зерттеушілерге тоқталсақ: Оқу залында жыл сайын 3000-дай зерттеушілер жұмыс жасайды. Қазақстан тәуелсіздігін алғаннан бері шетелден келген зерттеушілердің саны артуда. Ал шетел зерттеушілерінің жылдық көрсеткішіне тоқталсақ, 90 жылдары 2-3 шетел азаматтары, 2003 жылдан бері жылда 15-20-дай шетел азаматтары зерттеу жұмысын жасауда.
Атап айтсақ, олар - Америка Құрама Штаты, Германия, Жапония, Ұлыбритания, Франция, Польша, Ресей, Қырғызстан, Өзбекстан т.б. елдердің азаматтары.
Зерттеушілердің айналысып жүрген тақырыптары негізінен 1917 жылғы революцияға дейінгі, сонымен қатар революциядан кейінгі, кеңес үкіметі мен қазіргі тәуелсіздік аралықтарындағы Қазақстанның тарихын қамтиды. Зерттеушілерді Қазақстанның әр кезеңдегі тарихи дамуы, этнографиясы, экономикалық жағдайы, мәдени салалары қызықтырады
Мұрағат қызметкерлері шетел мұрағаттарынан келіп түскен құжаттарды бір жүйеге келтіріп, жеке тізбелер құрастырып, жеке тізбелерді құрайтын «Қазақстан тарихына байланысты құжаттар көшірмелерінің коллекциясы» атты жеке қор құрды. Мұрағат қорына келіп түскен микрофильм түріндегі әр құжаттар алдымен қажетті техникалық құралмен оқылып, мазмұны мен хранологиялық шеңберіне сай реттеліп, тізбе құрастырылады. Құрылған тізімдеме мұрағаттың сараптама-тексеру комиссиясының мәжілісінде қаралып, бекітіледі.
Мұрағат аса құнды және бірегей құжаттардың түпнұсқаларын ұрпақтан ұрпаққа сақтап жеткізу үшін және Қазақстан тарихына байланысты шет жақтан алынған құжаттар көшірмелері микрофильм түрінде жасалатындықтан, оны зерттеушілердің күнделікті оқып, пайдалануы үшін қажетті техникалық құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілуде.
Жинақталған көшірме құжаттарында Қазақ тарихының «Ақтаңдақ тұстарын» дәлелдейтін деректер де баршылық, әсіресе қазақ тарихын бейнелейтін XVI-XVII ғаырдағы құжаттар, Уақытша өкіметі тұсындағы саяси жағдай, Алаш Орда партиясының мүшелері туралы және т.б. құжаттарды атауға болады.
Мұрағат қорына шетелдердің мұрағаттарынан келіп түскен құжаттарға тоқталсақ:
Ресей мемлекеттік әскери-тарих мұрағатынан 1753-1917 жылдар аралығын қамтыған Қазақ жерінде әлеуметтік-аумақтық басқару жүйесін қалыптастыру, қазақ халқымен шекаралас жатқан ұлттармен байланыс, сауда мәселесі, қазақ халқының мәдениеті, тұрмыс-тіршілігі, шаруаларды қазақ жеріне қоныстандыру, қазба байлықтарын игеру үшін қазақ даласында барлау жұмыстарын жүргізу саясаты т. б. туралы құнды құжаттар келіп түсті.
Ресей мемлекеттік ерте актілер мұрағатының 1585-1876 жылдар аралығын қамтыған «Сенат және оның мекемелері», «Сібірді басқару және Сібір приказдығы», «Қырғыз-қайсақ істері», «Монғол істері» атты қорларынан қазақ-қалмақ, Қытаймен сауда қатынасы, Ресей бодандығына өту үшін жіберілген қазақ елшілері туралы аса құнды деректер алынды.
Ресей Федерациясының мемлекеттік мұрағатынан алынған 19 ғасырдың 1-ші жартысынан 1917 жылға дейінгі «1872 жылдан Министрлер кеңесінің председателі, шетел істер министрлігінің Азия департаментінің директоры, граф Игнатьевтің» қорында Хиуа мен Бұхар мәселесі, Түркістан өлкесін басқарудағы өзгерістер туралы мәліметтер болса, ал 1917-1924 жылдар аралығын қамтыған осы мұрағаттың құжаттарында Уақытша өкімет, «Алаш Орда» партиясына байланысты, сайлау мәселелері туралы, өнеркәсіптегі жағдайлар туралы, Түркістан республикасының саяси, экономикасына байланысты құжаттарды «Ұлттық халық комиссариаты жанындағы Қазақ Автономиялы кеңестік социалистік республикасының өкілдігі» қорынан да табуға болады.
Ресей мемлекеттік әлеуметтік-саяси тарихы мұрағатынан келіп түскен 1917-1936 жылдар аралығын қамтыған құжаттарда коммунистік партия мүшелерін облыстар мен губернияларға бөлу, коммунистерді есепке алу т.б. туралы айтылған.
Ресей мемлекеттік әскери мұрағатының 1917-1920, 1917-1926, 1917-1920, 1918-1926 жылдар аралығын қамтыған құжаттарынан Қазақ жерінде Кеңес өкіметін орнату, ақтардың іс-әрекеттері, азамат соғысына байланысты т.б. көшірмелер алынған.
Туркияда шыққан Мұстафа Шоқайдың да ықпалы бар «Яш Туркестан» журналының 1929-1936 жылдардағы нөмірлер коллекциясы және «Йени Туркестан» журналының 1927-1931 жылдар аралығын қамтыған құжаттары мұрағат қорын толықтыра түсті.
Ал 2001 жылы Қазақстан Президенті Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің 10 жылдығын атап өту күндері «Жаңа Сорбона-Париж» университеті жанындағы шығыс тілдері университет аралық кітапханасында сақтаулы қазақтың бірегей азаматы Мұстафа Шоқайдың құжаттар мұрасының көшірмесін мұрағат қорына табыс етуі мұрағат тарихындағы үлкен оқиға және жетістік болды.
Мәдени мұра аясында құжаттарды сақтап, оларды қалпына келтіру мәселесі өз шешімін таба бастады. Осы мақсатта мұрағат ішінен Мұрағат құжаттарын сақтап көшіру және қайта қалпына келтіру Орталығы құрылды. Осы уақыт ішінде тек қана суретшілердің 100-ден аса көркем туындылары жөндеуден өткен.
Болашақта Мәдени мұра бағдармасы Қазақстан тарихына байланысты құжаттарын әрі қарай тереңдей зерттелуіне ықпал болатынына сеніміміз мол, жалғасын табар деген ойдамыз.
Ал тыңдарман қауымға айтарымыз, әрқашан да мұрағат есігі сіздерге ашық дейміз.

Мұрағат құжаттарын пайдалану және жариялау бөлімінің бастығы Марзия Ғаниқызы Жылысбаева

Показать все

Навигация
Выставка онлайн
Государственные символы
С 7 января 2006 года гимном Республики Казахстан стала популярная песня написаная ещё в 1956 году «Мой Казахстан» («Менiң Қазақстаным») с внесёными изменениями, приводящими песню в соответствие со статусомгосударственного гимна..

Показать все
 
Разработка и поддержка сайта - neon-group